Wiersze Nory Iugi stanowią dowód na siłę poetyckiej wyobraźni, która z jednej strony wiąże się z reakcją na doświadczenie komunistycznego zniewolenia, z drugiej zaś eksploruje najbardziej skryte zakamarki psychiki, pełne marzeń sennych, traum i fascynacji. To poezja prywatna: cielesna, erotyczna, organiczna, pełna plastycznych obrazów, mitycznych postaci i stworzeń, przefiltrowana zarówno przez odkrycia awangardy, jak i refleksje o podłożu egzystencjalnym. Wiersze składają się na portret kobiety – odważnej, świadomej mocy, jaką ma słowo, poszukującej twórczej i życiowej niezależności w przestrzeni literatury. Autorka komentuje realia, w których jednostka musi zmagać się z niezrozumieniem, odrzuceniem, brakiem możliwości realizowania własnych planów i pragnień. Tłumacz Enormi Stationis z wyczuciem subtelnego rytmu wierszy rumuńskiej autorki meandruje między różnorodnymi formalnie passusami, pełnymi zaskakujących, niemal baśniowych wizji, a lakonicznością, kondesacją struktury, od czasu do czasu inkrustowaną czarnym humorem, groteskowym wyolbrzymieniem lub ekspresyjną puentą. Wędrujemy po tej wielobarwnej przestrzeni z dużą satysfakcją lekturową, podziwiając odwagę autorki i jej nieprzejednaną wiarę w poetyckie, uczciwe wobec człowieka, świata i języka słowo.
Dla rumuńskiej autorki Nory Iugi poezja była i jest laboratorium form, przestrzenią swobodnych skojarzeń, podlanych humorem synestezyjnych obrazów – ale i wehikułem zakamuflowanej krytyki komunistycznej opresji. W tomie Niewola kręgu (przeł. Enormi Stationis) wiersze skrzą się od zaskakujących zestawień i barwnych portretów, ale mają także niebanalną warstwę fabularną, która ujawnia bogactwo wyobraźni i leksykalnych odniesień – poza zasięgiem cenzury i ku chwale wolności.
Jakub Kornhauser
NORA IUGA (właśc. ELEONORA ALMOSNINO, ur. 1931) – rumuńska pisarka, poetka i tłumaczka z języka niemieckiego. Mimo entuzjastycznie przyjętego debiutu z 1968 roku jej twórczość w latach 1971–1978 była objęta w Rumunii cenzurą, a książki zostały wycofane z bibliotek i księgarń. Nora Iuga jest laureatką nagród literackich oraz wyróżnień państwowych, jako tłumaczkę doceniono ją również za propagowanie kultury niemieckiej w Rumunii. Jest aktywną blogerką i komentatorką rumuńskiego życia literackiego. W 2023 roku powstał film dokumentalny o jej życiu i twórczości. Na język polski przetłumaczono dotychczas tylko jedną jej powieść – „Damę z młodzieńcem” (tłum. Kazimierz Jurczak).
ENORMI STATIONIS (właśc. BARTOSZ RADOMSKI, ur. 1983) – filolog klasyczny, poeta i tłumacz. Absolwent polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Członek Związku Literatów Polskich. Wielokrotny stypendysta programów traduktologicznych Rumuńskiego Instytutu Kultury w Bukareszcie, Narodowego Muzeum Literatury Rumuńskiej w Jassach oraz Narodowego Centrum Badań Literackich im. Mihai Eminescu w Botoszanach, a podczas studiów doktoranckich również Frankofońskiej Agencji Uniwersyteckiej AUF w Rumunii. Jako poeta zadebiutował tomem „Centaurydy” (2016). Autor czterech książek poetyckich, uczestnik i współorganizator wydarzeń literackich. Mieszka i pracuje w Warszawie.
